KLITORIA TERNATEŃSKA (Clitoria ternatea L.) czyli kilka słów o niebieskiej herbacie. Leksykon ziół
Spis treści
1.Występowanie i charakterystyka klitorii ternateńskiej
Naturalne środowisko i warunki uprawy
Charakterystyczne cechy budowy
2.Klitoria ternateńska – jakie związki zawiera?
Antocyjany – potężne przeciwutleniacze
Flawonoidy – działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe
Laktony, alkaloidy i glikozydy – wsparcie dla układu nerwowego i serca
Garbniki i saponiny – naturalne antybiotyki
Fitosterole i kwasy tłuszczowe – wsparcie metabolizmu
3.Klitoria ternateńska – zastosowanie w fitoterapii
4.Klitoria ternateńska w badaniach
5.Klitoria ternateńska – w jakich formach występuje?
6.Bezpieczeństwo stosowania i przeciwwskazania
7.Podsumowanie
8.Czytaj więcej
9.Źródła
Występowanie i charakterystyka klitorii ternateńskiej (Clitoria ternatea L.)
Klitoria ternateńska (Clitoria ternatea), znana także jako groszek motylkowy, to egzotyczna roślina należąca do rodziny bobowatych (Fabaceae). Jej naturalnym środowiskiem są tropikalne regiony Azji Południowo-Wschodniej, w tym Indie, Tajlandia, Malezja i Indonezja. Dzięki dużej odporności na różne warunki klimatyczne oraz zdolności do adaptacji, roślina ta rozprzestrzeniła się na inne kontynenty, takie jak Afryka, Australia oraz obie Ameryki.
W Europie uprawia się ją zarówno w ogrodach, jak i doniczkach, gdzie pełni funkcję ozdobną oraz użytkową. W Indiach wykorzystywana jest w medycynie ajurwedyjskiej jako środek poprawiający funkcje poznawcze i wspierający układ nerwowy. Na Filipinach stosowana jest jako naturalny barwnik spożywczy do ryżu, deserów i napojów. Z kolei w Ameryce Południowej i na Karaibach klitoria uprawiana jest nie tylko dla swoich walorów zdrowotnych, ale także jako roślina miododajna, przyciągająca pszczoły i motyle.
Naturalne środowisko i warunki uprawy
Klitoria ternateńska najlepiej rozwija się w ciepłym, wilgotnym klimacie. Roślina preferuje gleby żyzne, dobrze przepuszczalne, a także stanowiska słoneczne lub półcieniste. Jest pnączem osiągającym od 2 do 3 metrów wysokości, choć w sprzyjających warunkach może dorastać nawet do 6 metrów. Jej cienkie, wijące się łodygi umożliwiają roślinie szybkie wspinanie się po podporach, co czyni ją doskonałym wyborem do ogrodów wertykalnych oraz jako roślina okrywowa. Jednym z istotnych aspektów uprawy klitorii jest jej zdolność do wiązania azotu, co sprawia, że wzbogaca glebę, przyczyniając się do jej żyzności. Dzięki temu często wykorzystywana jest jako roślina wspomagająca plony w rolnictwie ekologicznym.
Charakterystyczne cechy budowy
Klitoria ternateńska wyróżnia się pierzastozłożonymi liśćmi, składającymi się z 5–7 eliptycznych listków o gładkich brzegach. Kwiaty tej rośliny są jej najbardziej rozpoznawalnym elementem – intensywnie niebieskie, o średnicy 3–4 cm, z charakterystycznym żółto-pomarańczowym środkiem. Istnieją także rzadziej spotykane odmiany o kwiatach białych, różowych oraz fioletowych. Kwiaty klitorii są nie tylko piękne, ale także jadalne i wykorzystywane w kuchni oraz medycynie naturalnej.
Klitoria ternateńska – jakie związki zawiera?
Bogaty skład chemiczny klitorii ternateńskiej sprawia, że roślina ta znajduje zastosowanie zarówno w fitoterapii i kosmetologii. Jej kwiaty, liście, korzenie i nasiona zawierają liczne związki aktywne, które mogą wspomagać zdrowie mózgu, serca, skóry oraz układu odpornościowego. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym, przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, klitoria ternateńska zasługuje na szczególne miejsce wśród roślin leczniczych.
Klitoria zawiera szereg aktywnych substancji biologicznych, takich jak antocyjany, flawonoidy, laktony, alkaloidy, saponiny, glikozydy, garbniki, fitosterole, triterpenoidy, olejki lotne oraz kwasy tłuszczowe.
- Antocyjany – potężne przeciwutleniacze. Antocyjany są jednymi z najważniejszych związków obecnych w kwiatach klitorii ternateńskiej. To naturalne barwniki, które odpowiadają za intensywnie niebieską barwę rośliny. Klitoria zawiera szczególną grupę antocyjanów – ternatyny (A1-A3, B1-B4, C1-C4, D1-D3), które wykazują silne działanie przeciwutleniające, neutralizując wolne rodniki i spowalniając procesy starzenia się komórek. Antocyjany wspierają również zdrowie mózgu, poprawiając pamięć i funkcje poznawcze, a także działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy, wzmacniając naczynia krwionośne i obniżając poziom złego cholesterolu (LDL).
- Flawonoidy – działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. W kwiatach klitorii ternateńskiej znajdują się także liczne flawonoidy, takie jak kwercetyna, mirycetyna i kemferol. Flawonoidy te są znane ze swoich właściwości przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych oraz przeciwnowotworowych. Ich obecność sprawia, że napary z klitorii mogą działać łagodząco przy stanach zapalnych organizmu, a także wspierać odporność i redukować ryzyko rozwoju niektórych nowotworów.
- Laktony, alkaloidy i glikozydy – wsparcie dla układu nerwowego i serca Laktony obecne w liściach klitorii ternateńskiej, w tym aparajityna i klitoryna, wykazują właściwości neuroprotekcyjne, wspomagając regenerację komórek nerwowych i poprawiając koncentrację. Z kolei alkaloidy, choć ich dokładny skład w klitorii ternateńskiej nie został w pełni opisany, są związane z poprawą funkcjonowania układu nerwowego i działaniem relaksującym. Glikozydy nasercowe, obecne w kwiatach i nasionach, wpływają na poprawę pracy serca, regulując ciśnienie krwi i wspierając funkcjonowanie mięśnia sercowego.
- Garbniki i saponiny – naturalne antybiotyki Korzenie klitorii ternateńskiej są bogate w garbniki, które działają przeciwzapalnie i ściągająco, co sprawia, że roślina ta może być stosowana w leczeniu stanów zapalnych skóry oraz błon śluzowych. Saponiny, występujące głównie w kwiatach i korzeniach, posiadają właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, dzięki czemu klitoria ternateńska może być skuteczna w zwalczaniu infekcji i stanów zapalnych.
- Fitosterole i kwasy tłuszczowe – wsparcie metabolizmu Fitosterole, takie jak beta-sitosterol, obecne w kwiatach, liściach i korzeniach klitorii, pomagają w obniżaniu poziomu cholesterolu i wspierają zdrowie serca. Nasiona tej rośliny zawierają kwasy tłuszczowe, takie jak kwas palmitynowy, stearynowy, oleinowy i linolowy, które przyczyniają się do regulacji gospodarki lipidowej organizmu i wpływają na zdrowie skóry oraz włosów.
KLITORIA ternateńska (kwiat) Herbata niebieska 10g DARY NATURY
Kwiat KLITORII ternateńskiej (kwiat) - Niebieska herbata 30g PROHERBIS
Klitoria ternateńska- zastosowanie w fitoterapii
Klitoria ternateńska, znana również jako "niebieska herbata", od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej i chińskiej, ceniona za swoje wszechstronne właściwości.
Roślina ta wykazuje potencjał w poprawie funkcji poznawczych, działając jako naturalny nootropik. Wspomaga pamięć, koncentrację i zdolność uczenia się, a badania wskazują, że jej działanie opiera się na zwiększeniu poziomu acetylocholiny, neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za procesy poznawcze.
Klitoria ternateńska charakteryzuje się również silnymi właściwościami przeciwutleniającymi, dzięki wysokiej zawartości antocyjanów i flawonoli, które pomagają w neutralizacji wolnych rodników, chroniąc organizm przed uszkodzeniami komórkowymi i opóźniając procesy starzenia.
Ponadto, roślina ta wykazuje działanie przeciwzapalne, wspomagając leczenie stanów zapalnych, takich jak zapalenie stawów. Ekstrakty z klitorii ternateńskiej są również skuteczne w walce z infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi, a także mogą wspierać kontrolowanie poziomu cukru we krwi, co czyni je obiecującym środkiem w walce z cukrzycą.
Dodatkowo, roślina ta jest stosowana w celu poprawy zdrowia oczu, skóry oraz włosów, a także w łagodzeniu stresu i lęku, dzięki działaniu uspokajającemu. W tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej klitoria ternateńska znajduje zastosowanie również w leczeniu problemów trawiennych, gorączki, zapalenia stawów oraz dolegliwości skórnych, co czyni ją niezwykle cennym składnikiem w fitoterapii.
Klitoria ternateńska w badaniach
Chociaż tradycyjne zastosowanie klitorii ternateńskiej w medycynie ajurwedyjskiej i chińskiej jest dobrze udokumentowane, współczesne badania naukowe zaczynają potwierdzać jej potencjalne korzyści zdrowotne. Należy jednak pamiętać, że większość z tych badań przeprowadzono na zwierzętach lub w warunkach in vitro, co oznacza, że wyniki wymagają dalszego potwierdzenia w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.
Badania wskazują na liczne korzyści zdrowotne tej rośliny, w tym poprawę funkcji poznawczych. Eksperymenty na szczurach wykazały, że ekstrakt z klitorii ternateńskiej może poprawiać pamięć i zdolność uczenia się, co może mieć znaczenie w leczeniu zaburzeń poznawczych. Klitoria ternateńska jest również znana ze swoich silnych właściwości przeciwutleniających, dzięki zawartości antocyjanów i flawonoli, które skutecznie neutralizują wolne rodniki, chroniąc komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
Ponadto, badania wykazały, że ekstrakty z tej rośliny mogą działać przeciwzapalnie, hamując produkcję prozapalnych cytokin, takich jak interleukina-6 czy TNF-α. Badania na zwierzętach sugerują również, że klitoria ternateńska może wspierać kontrolę poziomu cukru we krwi, zwiększać wrażliwość na insulinę oraz poprawiać profil lipidowy, co czyni ją obiecującym środkiem w walce z cukrzycą. Wstępne wyniki badań in vitro wskazują także na potencjał przeciwnowotworowy tej rośliny, zwłaszcza w kontekście raka piersi, płuc i jelita grubego. Dodatkowo, klitoria ternateńska wykazuje działanie neuroprotekcyjne, chroniąc komórki mózgowe przed uszkodzeniami wywołanymi stresem oksydacyjnym. Roślina ta może także wspomagać zdrowie serca, pomagając w obniżeniu poziomu cholesterolu i poprawie funkcji naczyń krwionośnych.
Na podstawie przeprowadzonych badań zwierzęcych, klitoria ternateńska wykazuje również właściwości przeciwlękowe i poprawiające nastrój, co może przynieść korzyści w leczeniu zaburzeń emocjonalnych. Mimo że wyniki te są obiecujące, konieczne są dalsze badania kliniczne, aby w pełni potwierdzić terapeutyczne właściwości klitorii ternateńskiej.
Klitoria ternateńska - w jakich formach występuje?
Klitoria ternateńska, dzięki swojej wszechstronności, jest dostępna w różnych formach, co umożliwia jej szerokie zastosowanie w fitoterapii, kosmetyce oraz kuchni. Najpopularniejszą formą są suszone kwiaty, które wykorzystywane są do przygotowywania naparów, herbat, a także jako naturalny barwnik spożywczy. Taki napar, znany również jako niebieska herbata, jest ceniony za swoje właściwości zdrowotne oraz intensywny niebieski kolor, który zmienia się na fioletowy po dodaniu soku z cytryny lub limonki.
.png)
W Azji, gdzie klitoria ternateńska ma długą tradycję, wykorzystywane są także liście, korzenie i nasiona rośliny w celach leczniczych. Dla osób preferujących wygodniejsze formy, dostępny jest także proszek z kwiatów, który można dodać do smoothie, koktajli, jogurtów czy innych potraw, nadając im dodatkowe właściwości zdrowotne.
Ekstrakty z klitorii ternateńskiej, dostępne w postaci płynnej lub kapsułek, są popularnym składnikiem suplementów diety, które wspomagają poprawę funkcji poznawczych, wzmocnienie odporności i ochronę przed stresem oksydacyjnym. Roślina ta znajduje również zastosowanie w kosmetyce, gdzie wykorzystywana jest do produkcji kremów, serum, masek czy szamponów, dzięki swoim właściwościom przeciwutleniającym i przeciwzapalnym.
Dla osób, które chcą samodzielnie przygotować napój, wystarczy zalewać 1-2 łyżeczki suszonych kwiatów wrzącą wodą, a po 5-10 minutach otrzymają intensywnie niebieski napar. Dodatkowo, nalewka z suszonych kwiatów na alkoholu to kolejny sposób, w jaki można cieszyć się właściwościami klitorii ternateńskiej.
Bezpieczeństwo stosowania i przeciwwskazania
Klitoria ternateńska jest ogólnie uważana za bezpieczną dla większości osób, gdy stosowana jest w umiarkowanych ilościach. Niemniej jednak, istnieją pewne przeciwwskazania i potencjalne skutki uboczne, które warto wziąć pod uwagę przed jej zastosowaniem.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny unikać stosowania tej rośliny, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących jej bezpieczeństwa w tych okresach. Osoby uczulone na rośliny z rodziny bobowatych (Fabaceae) mogą również być uczulone na klitorię ternateńską, co może prowadzić do reakcji alergicznych, takich jak wysypka, swędzenie, obrzęk lub trudności w oddychaniu. W takim przypadku należy natychmiast przerwać stosowanie rośliny i skonsultować się z lekarzem.
Klitoria ternateńska może także wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, szczególnie przeciwzakrzepowymi i przeciwcukrzycowymi. Osoby przyjmujące tego typu leki powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania tej rośliny.
Chociaż klitoria ternateńska jest ogólnie bezpieczna, spożycie dużych ilości może prowadzić do skutków ubocznych, takich jak nudności, wymioty, biegunka czy bóle brzucha. Z tego powodu zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed jej stosowaniem, zwłaszcza w przypadku osób z chorobami serca lub stosujących leki przeciwzakrzepowe, ze względu na zawartość antocyjanów i innych aktywnych związków w roślinie.
Podsumowanie
Klitoria ternateńska to roślina o unikalnym składzie chemicznym i wszechstronnych właściwościach leczniczych, która od wieków znajduje swoje miejsce w tradycyjnej medycynie. Zyskuje coraz większą popularność na całym świecie, nie tylko ze względu na swoje potencjalne korzyści zdrowotne, ale także dzięki intensywnie niebieskiemu kolorowi, który sprawia, że jest ceniona w kulinariach i kosmetyce.
Klitoria ternateńska może wspomagać funkcje poznawcze, wykazuje działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwcukrzycowe i przeciwnowotworowe, a także wspiera zdrowie skóry i włosów. Roślina dostępna jest w różnych formach, od suszonych kwiatów do naparów, przez proszek, aż po ekstrakty i suplementy diety, co pozwala na jej szerokie zastosowanie w codziennej pielęgnacji zdrowia i urody.
Należy jednak pamiętać, że przed rozpoczęciem stosowania klitorii ternateńskiej w celach leczniczych, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli występują jakiekolwiek schorzenia lub przyjmowane są leki, aby zapewnić jej bezpieczne i skuteczne wykorzystanie.
Czytaj więcej:
- Zioła na pamięć i funkcje mózgu: Poznaj inne rośliny wspomagające zdrowie mózgu.
- Fitoterapia a zdrowie skóry: Przeczytaj o innych ziołach wspomagających zdrowie skóry.
Autorka: A. Warda. Redaktorka bloga netzdrowie.pl; absolwentka kursu Zielarstwo i Towaroznawstwo Zielarskie w IMK w Katowicach oraz kursu Zioła lecznicze - naturalny sposób utrzymania zdrowia, urody i odporności na UO SGGW.
Źródła:
- Ethel Jeyaseela Jeyaraj, Yau Yan Lim, Wee Sim Choo; Extraction methods of butterfly pea (Clitoria ternatea) flower and biological activities of its phytochemicals; https://doi.org/10.1007/s13197-020-04745-3
- Jogender Mehla, Pooja Gupta, Monika Pahuja, Deepti Diwan and Diksha Diksh; Indian Medicinal Herbs and Formulations for Alzheimer’s Disease, from Traditional Knowledge to Scientific Assessment; Brain Sci. 2020, 10, 964; doi:10.3390/brainsci10120964
- Gayan Chandrajith Vidana Gamage, Yau Yan Lim and Wee Sim Choo; Anthocyanins From Clitoria ternatea Flower: Biosynthesis, Extraction, Stability, Antioxidant Activity, and Applications; https://doi.org/10.3389/fpls.2021.792303
- Poomany Arul Soundara Rajan Yolin Angel , Palanisamy Jeyakumar , Arul Raj Jasmin Suriya , Aliyas Sheena , Ponmurugan Karuppiah, Govindasami Periyasami , Antony Stalin and Kasi Murugan; Topical antifungal keratitis therapeutic potential of Clitoria ternatea Linn. flower extract: phytochemical profiling, in silico modelling, and in vitro biological activity assessment; https://doi.org/10.3389/fmicb.2024.1343988
Uwaga! Treści przedstawione na tym blogu mają wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Dokładamy wszelkich starań, aby były merytorycznie poprawne i aktualne. Należy jednak pamiętać, że nie zastępują one indywidualnej porady specjalisty dostosowanej do Twojej sytuacji. Żadna część artykułu nie może być traktowana jako porada zdrowotna. Przed zastosowaniem jakichkolwiek informacji w praktyce skonsultuj się z odpowiednim profesjonalistą.
Przeczytaj również
