×
WĄKROTA AZJATYCKA (Gotu kola) - dobra dla skóry, dobra dla mózgu. Poznaj jej zastosowanie w fitoterapii.

Wprowadzenie

Wąkrota (wąkrotka) azjatycka (Centella asiatica), znana również jako gotu kola czy Hydrocotyle asiatica L., roślina z rodziny baldaszkowatych (Umbelliferae) to tradycyjnie stosowane zioło o szerokim zakresie właściwości farmakologicznych, szczególnie w medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej. Rośnie dziko w tropikalnych, wilgotnych i ocienionych warunkach w Indiach, na Cejlonie i na Madagaskarze. W poniższym artykule przyjrzymy się właściwościom wąkroty azjatyckiej i temu, w jak jest wykorzystywana w fitoterapii, a także w kosmetologii i dermatologii.

Surowiec zielarski i składniki aktywne

Surowcem zielarskim jest ziele wąkroty azjatyckiej. Zawiera ono saponiny triterpenowe, zwane azjatykozydami, które są pochodnymi triterpenów i wykazują silne działanie przeciwzapalne. W zielu obecne są również prowitamina A (beta-karoten), witaminy C, E i K oraz liczne związki mineralne bogate w magnez.

Właściwości farmakologiczne gotu koli

Wąkrota azjatycka wykazuje działanie neuroprotekcyjne, kardioprotekcyjne, hepatoprotekcyjne i przeciwzapalne. Może wspierać leczenie cukrzycy, osteoporozy, chorób skóry i chorób przewodu pokarmowego. Ekstrakty z tej rośliny wykazują działanie antyoksydacyjne, regulujące odpowiedź immunologiczną i ochronne dla układu nerwowego.

Wąkrota azjatycka a mózg i układ nerwowy

Wąkrotka azjatycka to roślina o wielowiekowej tradycji w medycynie ajurwedyjskiej, której korzystny wpływ na układ nerwowy potwierdzają współczesne badania naukowe. Ekstrakty z tej rośliny wykazują działanie neuroprotekcyjne, m.in. hamując produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6). Dzięki temu mogą wspierać terapię chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera i Parkinsona, poprawiając funkcje poznawcze.

Co więcej, wąkrota reguluje stres oksydacyjny, wspomaga pracę mitochondriów w neuronach oraz działa adaptogennie – podobnie jak żeń-szeń – wzmacniając organizm w stanach osłabienia i przewlekłego stresu. Stosowana regularnie, poprawia krążenie mózgowe, wspomaga pamięć, działa tonizująco i immunostymulująco, co czyni ją cennym surowcem w fitoterapii geriatrycznej, podnoszącej sprawność psychofizyczną osób starszych.

Wąkrotka azjatycka a układ sercowo-naczyniowy

Gotu kola odgrywa istotną rolę w ochronie układu sercowo-naczyniowego. Jej składniki aktywne mogą wspierać obniżanie ciśnienia krwi poprzez regulację enzymów kontrolujących napięcie naczyń. Roślina ta działa antyoksydacyjnie, redukując stres oksydacyjny i poprawiając elastyczność naczyń, co może chronić przed miażdżycą. Hamowanie szlaku NF-κB ogranicza procesy zapalne w śródbłonku, zapobiegając uszkodzeniom naczyń i powstawaniu złogów cholesterolu.

Ponadto, wąkrotka może poprawiać funkcjonowanie naczyń płucnych, zwiększając produkcję tlenku azotu (NO), co może łagodzić objawy nadciśnienia płucnego. Dzięki tym właściwościom stanowi cenny element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.

Wąkrota azjatycka a układ pokarmowy

Gotu kola to roślina, która może mieć szeroki wpływ na funkcjonowanie układu pokarmowego, w tym na wątrobę, jelita i metabolizm. Przypuszcza się, że jej właściwości mogą wspierać ochronę wątroby przed działaniem toksyn i stresem oksydacyjnym, co może przyczynić się do zapobiegania stłuszczeniu oraz uszkodzeniom komórek wątrobowych. Działając przeciwzapalnie, gotu kola może być pomocna w leczeniu chorób zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, poprawiając funkcjonowanie bariery jelitowej i zmniejszając jej przepuszczalność.

Ponadto roślina ta może wpływać na regulację metabolizmu glukozy i tłuszczów, co w połączeniu z poprawą wrażliwości na insulinę i wspomaganiem redukcji masy ciała, może stanowić wsparcie w profilaktyce cukrzycy typu 2 i zaburzeń metabolicznych. Dzięki tym właściwościom gotu kola może być naturalnym wsparciem dla zdrowia układu trawiennego.

Wąkrota azjatycka- wpływ na skórę i zastosowanie w dermatologii i kosmetologii

Szerokie zastosowanie w dermatologii i kosmetologii wąkrotki azjatyckiej wynika głównie z zawartości aktywnych składników takich jak saponiny triterpenowe, w tym madekasozyd i azjatykozyd, oraz kwasy azjatykowy i madekasowy. Te substancje mają udowodnione działanie regeneracyjne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz wspierające produkcję kolagenu, co czyni je niezwykle cenionymi w leczeniu różnych problemów skórnych.

Wąkrota azjatycka odgrywa kluczową rolę w leczeniu ran, blizn oraz trądziku. Dzięki swoim właściwościom przyspieszającym gojenie ran, ekstrakty z tej rośliny stymulują produkcję kolagenu i wspomagają regenerację tkanek, co jest niezbędne w procesie leczenia uszkodzonej skóry. Badania wykazały, że miejscowe stosowanie C. asiatica przyspiesza proces gojenia się oparzeń, poprawiając syntezę kolagenu i przyspieszając epitelializację.

Ponadto, substancje zawarte w tej roślinie wykazują także działanie przeciwzapalne, co czyni ją pomocną w leczeniu chorób skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry (AZS). Dzięki hamowaniu produkcji cytokin prozapalnych, wąkrota azjatycka skutecznie zmniejsza stan zapalny, świąd oraz zaczerwienienie, poprawiając komfort pacjentów.

W kosmetologii wąkrota azjatycka jest szczególnie ceniona za swoje właściwości ujędrniające i restrukturyzujące skórę. Poprzez stymulację biosyntezy kolagenu i poprawę elastyczności skóry, roślina ta znalazła swoje miejsce w preparatach przeciwstarzeniowych. Dodatkowo, dzięki swoim działaniom przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym, ekstrakty z gotu koli są szeroko stosowane w kosmetykach do pielęgnacji skóry problematycznej, w tym w leczeniu trądziku. Zmniejszają one produkcję sebum, ograniczają proliferację bakterii, a także regulują stan zapalny, co przyczynia się do poprawy wyglądu skóry.

Roślina jest również wykorzystywana w zabiegach na cellulit i rozstępy, gdzie pomaga poprawić drenaż tkanek oraz stymuluje produkcję glikozoamino-glikanów, takich jak kwas hialuronowy, co sprzyja regeneracji skóry po opalaniu.

Wąkrota azjatycka- formy występowania

Cenne właściwości wąkrotki azjatyckiej są wykorzystywane w różnych formach – od suplementów diety po preparaty do pielęgnacji skóry. W fitoterapii najczęściej spotykana jest w postaci suszu do naparów, ekstraktów wodno-alkoholowych oraz kapsułek i tabletek zawierających standaryzowany ekstrakt z liści, które wspomagają układ krążenia, poprawiają pamięć oraz przyspieszają regenerację tkanek.

W kosmetyce wąkrota azjatycka występuje w formie olejków, serum, kremów oraz żeli, które wykazują działanie nawilżające, przeciwstarzeniowe i regenerujące. Popularne są również hydrolaty, które tonizują skórę, łagodzą podrażnienia i wzmacniają barierę ochronną naskórka. W zależności od formy zastosowania, ekstrakty z gotu koli mogą być stosowane zarówno zewnętrznie – w kosmetykach i maściach na rany, blizny czy cellulit, jak i wewnętrznie – w preparatach wspierających organizm od środka. Dzięki szerokiej dostępności i różnorodnym formom, wąkrota azjatycka stanowi cenny element naturalnej pielęgnacji oraz terapii wspomagającej zdrowie i urodę.

Przeciwwskazania

Mimo licznych korzyści zdrowotnych, istnieją pewne przeciwwskazania do stosowania wąkroty azjatyckiej:

  • Uczulenie na rośliny z rodziny selerowatych
  • Ciąża i karmienie piersią
  • Choroby wątroby: Osoby z problemami z wątrobą powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Podsumowanie

Wąkrota azjatycka to niezwykle wszechstronna roślina o licznych potencjalnych właściwościach zdrowotnych. Jej zastosowanie zarówno w medycynie naturalnej, jak i kosmetykach sprawia, że staje się coraz bardziej popularna. Dzięki swoim właściwościom regeneracyjnym, przeciwzapalnym oraz wspierającym układ nerwowy, może być skutecznym wsparciem dla wielu osób pragnących poprawić swoje zdrowie i samopoczucie. Jednak przed jej zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą od ziół, aby uniknąć potencjalnych przeciwwskazań i skutków ubocznych.

Autorka: A. Warda. Redaktorka bloga netzdrowie.pl; absolwentka kursu Zielarstwo i Towaroznawstwo Zielarskie w IMK w Katowicach oraz kursu Zioła lecznicze - naturalny sposób utrzymania zdrowia, urody i odporności na UO SGGW.

Bibliografia:

  1. M. Molski, Nowoczesna kosmetologia Tom 2. Kosmetyki, zabiegi, suplementy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014
  2. I. Kaczmarczyk- Sedlak, Z. Skotnicki; Leksykon naturalnych surowców leczniczych; Kraków 2023
  3. S.H. Buhner; Zioła przeciwwirusowe; Biały Wiatr 2020
  4. T. Lewkowicz- Mosiej; Zioła w leczeniu chorób cywilizacyjnych; Zysk i Spółka, Warszawa 2017
  5. E. Lamer-Zarawska (red.); Fitoterapia i leki roślinne; Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Warszawa 2012
  6. J. Gregory, Y. V. Vengalasetti, D. E. Bredesen, R. V. Rao; Neuroprotective Herbs for the Management of Alzheimer’s Disease; Biomolecules 2021, 11, 543. https://doi.org/10.3390/biom11040543
  7. Kyoung Sik Park; Pharmacological Effects of Centella asiatica on Skin Diseases: Evidence and Possible Mechanisms; https://doi.org/10.1155/2021/5462633
  8. B.Sun , L.Wu , Y. Wu , C. Zhang , L. Qin , M. Hayashi , M. Kudo , M. Gao, T. Liu; Therapeutic Potential of Centella asiatica and Its Triterpenes: A Review; https://doi.org/10.3389/fphar.2020.568032

Uwaga! Treści przedstawione na tym blogu mają wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Dokładamy wszelkich starań, aby były merytorycznie poprawne i aktualne. Należy jednak pamiętać, że nie zastępują one indywidualnej porady specjalisty dostosowanej do Twojej sytuacji. Żadna część artykułu nie może być traktowana jako porada zdrowotna. Przed zastosowaniem jakichkolwiek informacji w praktyce skonsultuj się z odpowiednim profesjonalistą.

Kontakt

Jeśli masz pytania napisz lub zadzwoń!

Nasi eksperci są do Twojej dyspozycji od poniedziałku do piątku od 10:00 do 18:00

Zapisz się na newsletter i odbierz rabat 10 zł