WĄKROTA AZJATYCKA (Gotu kola) - dobra dla skóry, dobra dla mózgu. Poznaj jej zastosowanie w fitoterapii.
Wprowadzenie
Wąkrota (wąkrotka) azjatycka (Centella asiatica), znana również jako gotu kola czy Hydrocotyle asiatica L., roślina z rodziny baldaszkowatych (Umbelliferae) to tradycyjnie stosowane zioło o szerokim zakresie właściwości farmakologicznych, szczególnie w medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej. Rośnie dziko w tropikalnych, wilgotnych i ocienionych warunkach w Indiach, na Cejlonie i na Madagaskarze. W poniższym artykule przyjrzymy się właściwościom wąkroty azjatyckiej i temu, w jak jest wykorzystywana w fitoterapii, a także w kosmetologii i dermatologii.
Surowiec zielarski i składniki aktywne
Surowcem zielarskim jest ziele wąkroty azjatyckiej. Zawiera ono saponiny triterpenowe, zwane azjatykozydami, które są pochodnymi triterpenów i wykazują silne działanie przeciwzapalne. W zielu obecne są również prowitamina A (beta-karoten), witaminy C, E i K oraz liczne związki mineralne bogate w magnez.
Właściwości farmakologiczne gotu koli
Wąkrota azjatycka wykazuje działanie neuroprotekcyjne, kardioprotekcyjne, hepatoprotekcyjne i przeciwzapalne. Może wspierać leczenie cukrzycy, osteoporozy, chorób skóry i chorób przewodu pokarmowego. Ekstrakty z tej rośliny wykazują działanie antyoksydacyjne, regulujące odpowiedź immunologiczną i ochronne dla układu nerwowego.
Wąkrota azjatycka a mózg i układ nerwowy
Wąkrotka azjatycka to roślina o wielowiekowej tradycji w medycynie ajurwedyjskiej, której korzystny wpływ na układ nerwowy potwierdzają współczesne badania naukowe. Ekstrakty z tej rośliny wykazują działanie neuroprotekcyjne, m.in. hamując produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6). Dzięki temu mogą wspierać terapię chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera i Parkinsona, poprawiając funkcje poznawcze.
Co więcej, wąkrota reguluje stres oksydacyjny, wspomaga pracę mitochondriów w neuronach oraz działa adaptogennie – podobnie jak żeń-szeń – wzmacniając organizm w stanach osłabienia i przewlekłego stresu. Stosowana regularnie, poprawia krążenie mózgowe, wspomaga pamięć, działa tonizująco i immunostymulująco, co czyni ją cennym surowcem w fitoterapii geriatrycznej, podnoszącej sprawność psychofizyczną osób starszych.
GOTU KOLA extract (Wąkrota azjatycka) 100mg Swanson 120 kapsułek
GOTU KOLA 400mg (Wąkrotka azjatycka) Aliness 100 kapsułek
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 220mg HEPATICA 90 kapsułek
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 450mg NOW Foods 100 kapsułek
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 125mg Pharmovit 90 kapsułek
Wąkrotka azjatycka a układ sercowo-naczyniowy
Gotu kola odgrywa istotną rolę w ochronie układu sercowo-naczyniowego. Jej składniki aktywne mogą wspierać obniżanie ciśnienia krwi poprzez regulację enzymów kontrolujących napięcie naczyń. Roślina ta działa antyoksydacyjnie, redukując stres oksydacyjny i poprawiając elastyczność naczyń, co może chronić przed miażdżycą. Hamowanie szlaku NF-κB ogranicza procesy zapalne w śródbłonku, zapobiegając uszkodzeniom naczyń i powstawaniu złogów cholesterolu.
Ponadto, wąkrotka może poprawiać funkcjonowanie naczyń płucnych, zwiększając produkcję tlenku azotu (NO), co może łagodzić objawy nadciśnienia płucnego. Dzięki tym właściwościom stanowi cenny element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.
Wąkrota azjatycka a układ pokarmowy
Gotu kola to roślina, która może mieć szeroki wpływ na funkcjonowanie układu pokarmowego, w tym na wątrobę, jelita i metabolizm. Przypuszcza się, że jej właściwości mogą wspierać ochronę wątroby przed działaniem toksyn i stresem oksydacyjnym, co może przyczynić się do zapobiegania stłuszczeniu oraz uszkodzeniom komórek wątrobowych. Działając przeciwzapalnie, gotu kola może być pomocna w leczeniu chorób zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, poprawiając funkcjonowanie bariery jelitowej i zmniejszając jej przepuszczalność.
Ponadto roślina ta może wpływać na regulację metabolizmu glukozy i tłuszczów, co w połączeniu z poprawą wrażliwości na insulinę i wspomaganiem redukcji masy ciała, może stanowić wsparcie w profilaktyce cukrzycy typu 2 i zaburzeń metabolicznych. Dzięki tym właściwościom gotu kola może być naturalnym wsparciem dla zdrowia układu trawiennego.
Wąkrota azjatycka- wpływ na skórę i zastosowanie w dermatologii i kosmetologii
Szerokie zastosowanie w dermatologii i kosmetologii wąkrotki azjatyckiej wynika głównie z zawartości aktywnych składników takich jak saponiny triterpenowe, w tym madekasozyd i azjatykozyd, oraz kwasy azjatykowy i madekasowy. Te substancje mają udowodnione działanie regeneracyjne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz wspierające produkcję kolagenu, co czyni je niezwykle cenionymi w leczeniu różnych problemów skórnych.
Wąkrota azjatycka odgrywa kluczową rolę w leczeniu ran, blizn oraz trądziku. Dzięki swoim właściwościom przyspieszającym gojenie ran, ekstrakty z tej rośliny stymulują produkcję kolagenu i wspomagają regenerację tkanek, co jest niezbędne w procesie leczenia uszkodzonej skóry. Badania wykazały, że miejscowe stosowanie C. asiatica przyspiesza proces gojenia się oparzeń, poprawiając syntezę kolagenu i przyspieszając epitelializację.
Ponadto, substancje zawarte w tej roślinie wykazują także działanie przeciwzapalne, co czyni ją pomocną w leczeniu chorób skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry (AZS). Dzięki hamowaniu produkcji cytokin prozapalnych, wąkrota azjatycka skutecznie zmniejsza stan zapalny, świąd oraz zaczerwienienie, poprawiając komfort pacjentów.
W kosmetologii wąkrota azjatycka jest szczególnie ceniona za swoje właściwości ujędrniające i restrukturyzujące skórę. Poprzez stymulację biosyntezy kolagenu i poprawę elastyczności skóry, roślina ta znalazła swoje miejsce w preparatach przeciwstarzeniowych. Dodatkowo, dzięki swoim działaniom przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym, ekstrakty z gotu koli są szeroko stosowane w kosmetykach do pielęgnacji skóry problematycznej, w tym w leczeniu trądziku. Zmniejszają one produkcję sebum, ograniczają proliferację bakterii, a także regulują stan zapalny, co przyczynia się do poprawy wyglądu skóry.
Roślina jest również wykorzystywana w zabiegach na cellulit i rozstępy, gdzie pomaga poprawić drenaż tkanek oraz stymuluje produkcję glikozoamino-glikanów, takich jak kwas hialuronowy, co sprzyja regeneracji skóry po opalaniu.
Wąkrota azjatycka- formy występowania
Cenne właściwości wąkrotki azjatyckiej są wykorzystywane w różnych formach – od suplementów diety po preparaty do pielęgnacji skóry. W fitoterapii najczęściej spotykana jest w postaci suszu do naparów, ekstraktów wodno-alkoholowych oraz kapsułek i tabletek zawierających standaryzowany ekstrakt z liści, które wspomagają układ krążenia, poprawiają pamięć oraz przyspieszają regenerację tkanek.
W kosmetyce wąkrota azjatycka występuje w formie olejków, serum, kremów oraz żeli, które wykazują działanie nawilżające, przeciwstarzeniowe i regenerujące. Popularne są również hydrolaty, które tonizują skórę, łagodzą podrażnienia i wzmacniają barierę ochronną naskórka. W zależności od formy zastosowania, ekstrakty z gotu koli mogą być stosowane zarówno zewnętrznie – w kosmetykach i maściach na rany, blizny czy cellulit, jak i wewnętrznie – w preparatach wspierających organizm od środka. Dzięki szerokiej dostępności i różnorodnym formom, wąkrota azjatycka stanowi cenny element naturalnej pielęgnacji oraz terapii wspomagającej zdrowie i urodę.
Przeciwwskazania
Mimo licznych korzyści zdrowotnych, istnieją pewne przeciwwskazania do stosowania wąkroty azjatyckiej:
- Uczulenie na rośliny z rodziny selerowatych
- Ciąża i karmienie piersią
- Choroby wątroby: Osoby z problemami z wątrobą powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.
Podsumowanie
Wąkrota azjatycka to niezwykle wszechstronna roślina o licznych potencjalnych właściwościach zdrowotnych. Jej zastosowanie zarówno w medycynie naturalnej, jak i kosmetykach sprawia, że staje się coraz bardziej popularna. Dzięki swoim właściwościom regeneracyjnym, przeciwzapalnym oraz wspierającym układ nerwowy, może być skutecznym wsparciem dla wielu osób pragnących poprawić swoje zdrowie i samopoczucie. Jednak przed jej zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą od ziół, aby uniknąć potencjalnych przeciwwskazań i skutków ubocznych.
Autorka: A. Warda. Redaktorka bloga netzdrowie.pl; absolwentka kursu Zielarstwo i Towaroznawstwo Zielarskie w IMK w Katowicach oraz kursu Zioła lecznicze - naturalny sposób utrzymania zdrowia, urody i odporności na UO SGGW.
Bibliografia:
- M. Molski, Nowoczesna kosmetologia Tom 2. Kosmetyki, zabiegi, suplementy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014
- I. Kaczmarczyk- Sedlak, Z. Skotnicki; Leksykon naturalnych surowców leczniczych; Kraków 2023
- S.H. Buhner; Zioła przeciwwirusowe; Biały Wiatr 2020
- T. Lewkowicz- Mosiej; Zioła w leczeniu chorób cywilizacyjnych; Zysk i Spółka, Warszawa 2017
- E. Lamer-Zarawska (red.); Fitoterapia i leki roślinne; Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Warszawa 2012
- J. Gregory, Y. V. Vengalasetti, D. E. Bredesen, R. V. Rao; Neuroprotective Herbs for the Management of Alzheimer’s Disease; Biomolecules 2021, 11, 543. https://doi.org/10.3390/biom11040543
- Kyoung Sik Park; Pharmacological Effects of Centella asiatica on Skin Diseases: Evidence and Possible Mechanisms; https://doi.org/10.1155/2021/5462633
- B.Sun , L.Wu , Y. Wu , C. Zhang , L. Qin , M. Hayashi , M. Kudo , M. Gao, T. Liu; Therapeutic Potential of Centella asiatica and Its Triterpenes: A Review; https://doi.org/10.3389/fphar.2020.568032
Uwaga! Treści przedstawione na tym blogu mają wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Dokładamy wszelkich starań, aby były merytorycznie poprawne i aktualne. Należy jednak pamiętać, że nie zastępują one indywidualnej porady specjalisty dostosowanej do Twojej sytuacji. Żadna część artykułu nie może być traktowana jako porada zdrowotna. Przed zastosowaniem jakichkolwiek informacji w praktyce skonsultuj się z odpowiednim profesjonalistą.
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 125mg Pharmovit 90 kapsułek
GOTU KOLA extract (Wąkrota azjatycka) 100mg Swanson 120 kapsułek
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 450mg NOW Foods 100 kapsułek
GOTU KOLA 400mg (Wąkrotka azjatycka) Aliness 100 kapsułek
GOTU KOLA (Wąkrota azjatycka) 220mg HEPATICA 90 kapsułek
Herbatka ziołowo-owocowa dla pęcherza moczowego Natura Wita 80g
Przeczytaj również